Category Archives: plaas

Vlêr-muisneste

Op ons plaas het daar baie vlêrmuise rondgevlieg. Jubelend rondgevlieg totdat hulle in ons pad gekom het.  In my gedagtes is hulle swart, klein en vinnig. As die son ondergaan begin hulle vlieg, duik en biep biep verby jou. Vlêrmuise is eintlike die enigste soogdier wat kan vlieg vir lang tye.

Ons het almal groot geword met die storie dat ‘n vlêrmuis ‘n nes in jou hare sal maak en daarom het ek altyd met my kop onder die kombers geslaap as kind. Net my neus het uitgesteek. Ook het my kinder kop altyd muisneste en vlêrmuise onder een kappie gesit. Tot vandag hou ek nie daarvan om muisneste te hê nie.

Maar werklik het ons die vlêrmuise in vrede gelos totdat hulle parmantig en onkundig in ons huis ingevlieg het. Op sig self is ‘n vlêrmuis sekerlik skadeloos en eet hulle gewoonlik vrugte of insekte. Daar is ‘n interesante artikel oor vlêrmuise in “Die Veepos, Oktober 2013, bladsy 5.” Daar verduidelik hulle dat vlêrmuise tot 600 insekte per uur kan vang en eet. Dit kan die boere tog baie geld spaar met insekgif en insek beperking.

Tog as ‘n vlêremuis in ons huis op Demilander ingevlieg het, het dit groot opwinding en konsternasie veroorsaak. Ons almal het ‘n tennis raket gegryp en die spel het begin om die vlêrmuis raak te slaan. Hoe mal is dit dan nie. Die een wat die vlêrmuis eerste raak slaan was natuurlik die wenner alhoewel niemand eintlik iets gewen het nie. As ek reg onthou, het ek gou-gou gaan wegkruip sodat die vlêrmuis nie ‘n nes in my hare maak nie. Lagwekkend as ek nou terug dink daaraan.

Die lekkerste herinneging wat vlêrmuise opwek is die keer toe ‘n groot groep vlêrmuise in ons solder ingetrek het en daar besluit is om die pes uit te rook. My pa het nogal beplan hiervoor sekerlik om seker te maak dat die huis nie afgebrand word nie in die proses nie. Die proses sou ook ‘n paar dae vat want die vlêrmuise sou seker maar stadig die huis se solder verlaat.

Dit is toe dat my ma vir ons ‘n plakkers kamp in ons sitkamer gemaak het met kombers mure, slaapsakke, en kussings. My ma en pa het hulle deel gehad, ek en my sussies ‘n ander en my boeties ook op hulle eie. Uiteindelik was al die vlêrmuise uit en kon ons weer normaal leef.

Die onderliggende geweld wat saam met die herinnering gaan is tipies van groot word op ‘n plaas. Ek wonder wat my broers en susters van hierdie voorval onthou. Dit was wel groot opwinding vir my as kind.

Nog interesante artikels oor vlêrmuise. Addo Dung Beetle Guest Farm se webplaas. hulle praat spesifiek oor die mites en die feite. Asook SouthAfrica.com. En kyk wat sê hulle oor vlêrmuise wat nes maak in jou hare.

Maar natuurlik het ek nou hierdie beeld in my kop van ‘n fantasties karakter met ‘n klomp vlêrmuise in hare. Wat sal ons haar noem. Maria Muisnesta, Fanievlêrmuis, of Nessie Nes.

Advertisements

Perde

Demilander was nie ‘n perd plaas nie. Tog het perde ‘n groot rol gespeel in ons groot word. Sterk het ons gesit op die perde en die perde het ons gerespekteer en vinnig van een plaas na die ander gejaag. Demilander, Vaalbank en DePan het in ‘n driehoek langs mekaar geleef. My niggies en nefies op DePan het gesorg dat ons almal perd ry oor en weer. Hulle het van Depan af na ons toe gery of na Vaalbank toe. Nie perd ry vir pryse of kompetisie nie maar perd ry vir wild wees en klou vir jou lewe aan die perd se sweet lyf. Geen saals nie, geen fancy klere nie. Nie lang boots of ronde helmets nie, maar kaalvoet, kortbroeke en geen handskoene nie. Ons was taai ek sê jou. Regte plaasjapies. Geliefde rabbedoes.

en tog…

Jy val af, natuurlik maar om een of ander rede staan jy op sonder enige probleem, stof die grond af en klim weer op. Ry verder. As jy afval het niemand na jou gehardloop om te help nie, almal het stil gehoop jy’s OK en verlig geglimlag as jy opstaan. Die perde galop gaan voort sonder ‘n probleem. Ja soms mank loop, soms bloed tog die dokter was ver en die dominee nog verder.

My een DePan niggie het aan my en my broer perde gegee. My broer sin was wit en myne was bruin. As kind het ek baie boeke gelees en een van my boeke se titel was Espanje. So het dit gekom dat ek my perd Espanje genoem het, want die spesiale geskenk perdjie het ‘n spesiale naam nodig gehad. Die plaasjapie se eenvoudige drome van vreemde lande. Ongelukkig het my broer Universiteit toe gegaan en my niggies dorp toe getrek en ek was alleen op die plaas met die perde en die genot was weg want die moed het my begewe om op my eie die perde te vang of te ry.

Nou en dan het ek na ons twee perde toe geloop waar hulle wei en vir hulle wortels of appels gevoer en self een keer ‘n bietjie suiker. Maar hulle het nie meer daarvan gehou om gevang te word en gery te word nie. Wild met ‘n sin van onafhanklikheid.

kleintydperde
‘n Juweel van ‘n foto wat my niggie vir my gestuur het. Sy, haar sussie en ‘n vriend is op die perdjie. Dis hoe ons almal daai tyd gelyk het. Ons lyk nie taai nie maar ons was.

Spoke

My Pa het die ou tagtigs Audi in die garage parkeer en my Ma het uitgeklim met haar groot bos sleutels om die deur tussen die garage en die huis oop te sluit. ‘n Ritueel wat ons almal seker duisende kere al deurgegaan het sonder enige voorval. In daai tyd was dit so dat my Pa die enjin moes gaan aan sit vir elektrisiteit. So na ons in die huis instap was als gevou in donker. Ons was almal lus om gou gou in die bed te klim. Ons was nooit noodwendig bang om in die donker te stap nie, dit was tog ons eie vriendelike donker behalwe vir hierdie een aand toe ons instap en geraas hoor. Die rustigheid wat die plaas pad oor my gebring het was weg.

Verward het ons stil gaan staan om te luister waar presies die geraas was. Die kombuis of die sitkamer, so het dit geklink. Ewe skielik  was die afstand van die garage deur na die kombuis oneindig lank en die donker bedreigend. Met die hulp van stadig loop en voel voel met ons hande en dalk ‘n flits wat my ma  beet gekry het, het ons stadig en onseker na die kombuis se kant toe beweeg. Borde breek en ‘n onaardse gehoet-hoet het ons begroet. My ma het iets gesê van ‘n spook. Ek was so bang want natuurlik het ek nog nooit ‘n spook gesien nie. My ma moes seker gegrap het, maar vir my was niks snaaks nie. Waar is my Pa se pistool?

Uiteindelik het my Pa die enjin aangekry en ingekom om langs ons te staan. Vereers was ons gevries in ‘n poging om besluit wat nou eintlik hier aan gaan en wie of wat het by ons huis ingekom sonder toestemming. Terwyl ek en my Ma stil staan het my Pa vorentoe beweeg en agter die laaikas het hy iets gevang. ‘n Uil wat op een of ander manier in ons huis ingekom het. Verduisterd en verlig het ons na die nageslag van die Dinosourus gekyk. Nou was die spoke weg en die uil het weggevlieg na my pa hom by die deur uit gegooi het. My Pa was tog my held gewees daai aand.

Boomklim, Plaas Parkour,

Bo is fotos van die talle Wigerbome en Bloekom bome was ons as kinders gelkim het.

Boomklim, Plaas Parkour. Om as kind op ‘n plaas grrot te word het voordele en is anders as om op die naburige dorp of stad groot te word. Nie dat dit noodwendig beter is nie. Maar dinge soos boomklim was tweede natuur vir ons op Demilander.

Demilaner het twee tipe bome wat goed is vir boomklim. Wilgerbome en Bloekombome. Natuurlik as jy dit doen doen jy dit op jou eie risiko. In my opinie was die Wilgerbome beter en makliker om te klim. Die bome is ‘n paar verdiepings hoog.  As kinders het ons en ons naburige familie, vakansies en naweke afgehardloop na die wilgerbome. Ten minste 400 meter van die huis af en begin klim. Soms was dit ‘n kompetiesie om te kyk wie kon van die grond na die hoogste punt die vinnigste klim. Ander kere het ons rustig geklim en elkeen sy eie tak ge-eien. Die punt was om jou tak te beskerm. As jongste kind bevind ek myself alleen op die plaas tussen 16 en 17. Boomklim toe was meer vir dagdrome en self ondersoeking.

Dit was gevaarlik ja. Ek het nogsteed ‘n litteken op my linkerskouer van waar ek geval het in ‘n skerp tak. Snaaks genoeg is ek nie hospitaal toe gejaag nie en was dit ook nie ‘n “big deal” gewees nie.

Dit was lekker. Dit was opwindend en het altyd ‘n mate van vrees opgeroep. Boomklim is die plaasjapie se parkour. Vir die wat nie weet wat parkour is nie, parkour is om so vinnig as moontlik van punt A na punt B te beweeg deur te klim, te spring, te bommelakiesie, en te duik in n stads omgewing. Hier is n wiki inskrywing as jy meer wil weet. PARKOUR-WIKIPEDIA 

Die Tuin

‘n Paar fotos van die tuin. Onder die pragtige Krismis Rose voor my Pa se studeer kamer.

As kind is dit asof als verewig dieslefde sal bly. Dat ‘n leeftyd saam verewig is. Tog eendag draai jy na die persoon wat altyd langs jou was en daar is niemand nie. ‘n Pragtige eggo, ‘n mistige herinnering, kleintyd, grootword. Sekere plekke of gebeurtenisse of mense skitter egter in jou persoonlik geskiedenis.

Demilander se tuin is of was so ‘n juweel. Dit her regtig onder my ma se bekwame oog gegroei van ‘n stowwerige stuk grond tot ‘n oase. Ek dink my Pa het geweet dat my Ma ‘n bekwame vrou is wat sekerlik lewe sal gee aan enige grys grond. Om nie eers te praat van die kolossale vrugte oord en groente tuin nie. Demilander se tuin was gevul met verskeie tipe bome. Karee bome, Wilger bome, Kanferfoelie. “n Groot, vriendelike Denne boom net langs die hek. Elke jaar kon ons ‘n tak afsaag en as ‘n Kersfees boom gebruik. Soel aande waar die familie saam kom en koffie drink, tert eet terwyl ons opgewonde na my suster se stories oor Duitsland luister. Aan die kant van die sonkamer was daar Olifantsgras wat amper hoër as die huis was. Voor my pa se studeerkamer was daar Crismisrose. Ag, dit was ‘n fees van kleur en geur.

As tiener het my ma my na ‘n kamer met ‘n tuin uitsig getrek en met die het ek baie meer bewus geraak van wat in die tuin aangaan. Hadedas wat soos dominees in die tuin rondstap en preek. Gewoonlik 3 van hulle. Waaier stert duiwe wat in ‘n wit ontploffing opwaarts vladder wanneer my ma en pa hand aan hand, gesels, gesels deur die tuin stap en die plante bewonder. Die geritsel van die sirkel sproeier water op die groen gras. Skoenlappers. Waaroor sou hulle praat. het ek gewonder of was dit die tyd wat hulle vergeet van al die probleme en net die prag blomme geniet. As iemand wat nie ‘n groen duim het nie verwonder ek my nogsteeds aan die tuin, soveel toewyding het daarin gegaan asof dit nooit verwaarloos en vergete sou word nie.

Tog nie heeltemal vergete nie, tog nie altyd verwaarloos nie. Dis goed om te onthou dit wat lekker was en dit wat goed was.

 

Wapens, honde, aangetroudes, en skape.

20140615_101405Ons was oppad huis toe van die Dorp af, na kerk of a skool funksie. Dit was donker nag. Net die kar se ligte om die pad te kan sien. Al met die grond pad. Die gorrel-gorrel van die wielle op die grond sus my vaak. Verby die graansuier, die treinspoor, af langs oom Basie se plaas, Oom Jaap se plaas, maar Oom Jaap hulle het dorp toe getrek. Net na ons afgedraai het in ons paadjie in, sien ons die man daar staan langs die doring draad. Ons het hom gevang in ons 80s audi en daar staan hy gevries in die lig. Waarheen gaan hy so in die donker sonder ‘n lig of enige hulp? Hy soek vir moeilikheid so laat in die nag, wie weet hy mag dalk n skaap steel. Dit was nie iemand wat ons geken het nie. My Pa het gestop en sy pistool onder die kar se sitplek uitgehaal. My Ma het gesê, nee my skat moennie, maar my Pa het nie gehoor nie. My Pa skiet ‘n skoot in die lug, dit weergalm deur die stil nag. Van die man langs die pad was daar geen teken nie. Die doring draad bewe.

Dit bring my by my Pa en sy wapens. Sy wapens was veilig weggesit in n brandkluis langs die ouer bed. Net hy het ‘n sleutel gehad. Miskien het my Ma ook een gehad. ‘n Punt 22, ‘n pistool, ‘n windbuks, ‘n baie ou geweer van die boereoorlog, en dan ook ‘n hael geweer. Ek is seker dit was die tipiese wapens wat enige boer daai tyd in sy brandkluis sou gehad het. Daar was ook juwele, belangrike papiere en verrassend genoeg ‘n afkinpsel van my jong kind hare vas gebind met ‘n swart fluweel bandjie.

Waarvoor het my Pa sy wapens gebruik? Vir beskerming, ja sekerlik maar ek kan die kere wat hy dit vir beskerming moes gebruik het op een hand tel. Daar was die keer toe daar in die middel van die nag ‘n ou karretjie gestop het in ons agter plaas. Die honde het geblaf vir die man met sy woeste hare. Toe nog ‘n vreemdeling. My Pa was daar waggend met sy pistool. Wie was hy? Wat soek hy daar? Die man was toe sy toekomstige skoonseun wat al die pad van Stellenbosch gery het tot in die vrystaat om ouers te vra. ek dink ook my Pa se goeie vriend Oom Willem is soms met ‘n pistool in die hand gegroet as hy middernag by ons aan kom vir ‘n lekker kuier,

Daar was natuurlik ander dinge waarvoor my Pa ‘n geweer gebruik het. Om slange wat te na aan die huis kom te skiet. Om slagbeeste te skiet en om honde te skiet.

Ek het nooit waargeneem hoe my pa en soms my broers  die ossies vir slag skiet nie. Ongelukkig wanneer hulle die ossie nie met die eerste skoot kon vrek kry nie het die ossies weggehardloop al om ons plaashuis. ‘n Mens kon die ossie se weg vlug pad volg deur te luister na die desperate gebulk en doef doef van beeshoewe. Die gespanne maar opgewonde stemme van my pa en die werkers soos hulle die ossie volg al om die huis. Dan ‘n finale stilte na ‘n laaste skoot weergalm oor die grasvlaktes.

Die honde was natuurlik ‘n ander storie. ‘n Hartseer storie. Want die honde vang skape. Sodra hulle skape gevang het, was dit verby en ons kinders kon niks doen om hulle te red nie. As hulle eers een skaap gevang het hou hulle nooit op nie. Die armsalige getjank van ‘n hond, wat na vergewing soek. Nie ‘n lekker herinnering nie maar iets wat ons as plaaskinders aanvaar het.

Dan was daar Cheeky, ‘n Wit varkhond wat besluit het om skape te vang was net vir die met swak harte. Wat sy gedoen het was ystervarke jag en soms vang ook. In die oggend het sy baie tevrede, uit asem, bebloed met ystervark penne in die lyf, kom aandag soek. Daarvoor is sy darem nie geksiet nie. En dit was ook Cheeky wat my swaer (dieselfde een wat deur my Pa gegroet is met ‘n pistool) se biltong uit sy tas gesteel het, onder die bed.